شپش و کنه مرغ؛ علائم، روش تشخیص، درمان و پیشگیری کامل در مرغداری خانگی

شپش و کنه یکی از رایج ترین مشکلات در مرغداری های خانگی هستند و بسیاری از مرغداران زمانی متوجه آن ها می شوند که گله به شدت ضعیف شده است. این انگل های خارجی با تغذیه از پوست و خون مرغ باعث:

• بی حالی

• کم خونی

• کاهش تخمگذاری

• خارش شدید

• پرریزی

• استرس

• و حتی تلفات

می شوند. بعضی افراد تصور می کنند شپش و کنه فقط در مرغداری های بزرگ یا آلوده دیده می شوند، اما واقعیت این است که حتی در نگهداری خانگی تمیز هم ممکن است ایجاد شوند؛ مخصوصا اگر بستر، لانه یا پرنده جدید آلوده باشد.

در این مقاله به صورت کامل بررسی می کنیم:

• تفاوت شپش و کنه در چیست

• چه علائمی دارند

• چطور آن ها را تشخیص دهیم

• بهترین روش درمان چیست

• و چگونه از بازگشت دوباره آن ها جلوگیری کنیم

شپش و کنه چه تفاوتی دارند؟

بسیاری از مرغداران همه انگل های خارجی را شپش می نامند، اما شپش و کنه باهم فرق دارند.

شپش مرغ چیست؟

شپش معمولا:

• روی بدن پرنده زندگی می کند

• بین پرها دیده می شود

• از پوست، پر و ترشحات تغذیه می کند

و بیشتر باعث خارش، پرریزی و بی قراری می شود.

کنه مرغ چیست؟

کنه ها خطرناک تر هستند زیرا:

• خون خوارند

• شب ها فعال می شوند

• داخل درزها و چوب لانه پنهان می شوند

و می توانند باعث کم خونی شدید، ضعف، کاهش تخمگذاری و مرگ مرغ شوند.

کنه قرمز مرغ یکی از شایع ترین انواع کنه در مرغداری خانگی است.

شپش و کنه چگونه وارد مرغداری می شوند؟

خیلی از افراد فکر می کنند اگر مرغداری تمیز باشد، هیچوقت انگل نمی گیرد. اما شپش و کنه از راه های مختلف منتقل می شوند:

• خرید مرغ جدید آلوده

• پرندگان وحشی

• بستر آلوده

• قفس و کارتن دسته دوم

• لباس یا کفش آلوده

• تماس با مرغداری دیگر

گاهی فقط یک مرغ آلوده کافی ست تا کل گله درگیر شوند.

علائم شپش و کنه در مرغ ها

نشانه های اولیه:

در مراحل اولیه معمولا این علائم دیده می شوند:

• بی قراری

• خاراندن مداوم بدن

• نوک زدن به پرها

• کاهش آرامش شب

• کثیف شدن پرها

بسیاری از مرغداران در این مرحله متوجه مشکل نمی شوند.

علائم شدیدتر:

اگر آلودگی زیاد شود:

• پرریزی شدید

• رنگ پریدگی تاج

• کاهش تخم گذاری

• لاغری

• بی حالی

• پف کردن

• ضعف شدید

دیده می شود. در جوجه ها ممکن است باعث تلفات شود.

چگونه شپش و کنه را تشخیص دهیم؟

بررسی پوست و پرها

بهترین روش این است که مرغ را در نور خوب بگیرید، پرهای اطراف گردن، زیر بال و اطراف مخرج را کنار بزنید. اگر شپش وجود داشته باشد:

• حشرات ریز زرد یا قهوه ای

• یا تخم های سفید چسبیده به پر

دیده می شود.

بررسی لانه در شب

کنه ها معمولا روزها مخفی می شوند. برای تشخیص کنه شب با چراغ قوه لانه را بررسی کنید. درزهای چوب، زیر چوب خواب و گوشه ها ببینید. کنه ها شبیه نقطه های قرمز یا سیاه هستند.

تاثیر شپش و کنه بر تخم گذاری

یکی از اولین نشانه های آلودگی شدید کاهش یا قطع تخم گذاری است. زیرا مرغ دچار استرس می شود، خون و انرژی از دست می دهد. در نتیجه بدن انرژی را صرف بقا می کند نه تولید تخم.

آیا شپش و کنه باعث بیماری می شوند؟

بله. انگل های خارجی علاوه بر ضعیف کردن مرغ می توانند:

• سیستم ایمنی را ضعیف کنند

• بیماری منتقل کنند

• زمینه بیماری های دیگر را فراهم کنند.

مرغ ضعیف شده بیشت دچار اسهال، عفونت و مشکلات تنفسی می شود.

درمان شپش و کنه

درمان فقط روز بدن مرغ کافی نیست. بخش زیادی از کنه ها داخل بستر، لانه، دیوار و چوب خواب پنهان هستند. اگر محیط ضدعفونی نشود، آلودگی دو برابر بر می گردد.

تمیز کردن کامل سالن

اولین مرحله درمان:

• جمع آوری کامل بستر

• شستشو

• ضدعفونی

• خشک کردن محیط است.

• اگر مقدور باشد شعله افکنی در محیط نیز انجام دهید.

استفاده از داروهای ضد انگل

بسته به شدت آلودگی می توان از:

• پودرهای ضد شپش

• اسپری ضد کنه

• داروهای دامپزشکی مثل اگزولت، ایورمکتین و ...

استفاده کرد.

خاکستر و حمام خاک

مرغ ها بصورت طبیعی دوست دارند در خاک حمام کنند. ترکیب خاک چوب، خاکستر چوب تمیز، ماسه نرم می تواند به کاهش انگل ها کمک کند.

البته در آلودگی شدید این روش به تنهایی کافی نیست.

آیا شپش و کنه به انسان منتقل می شوند؟

برخی کنه ها ممکن است انسان را نیش بزنند و باعث خارش، قرمزی پوست و حساسیت شوند. اما معمولا روی بدن انسان ماندگار نیستند.

با این حال هنگام تمیزکاری بهتر است از دستکش، ماسک و لباس کار استفاده کنید.

پیشگیری از شپش و کنه در مرغداری خانگی

قرنطینه مرغ جدید

هر مرغ تازه خریداری شده باید حداقل 2 هفته جدا نگهداری شود. خیلی از بیماری ها و آلودگی ها از همین طریق وارد گله می شود.

خشک نگهداشتن بستر

رطوبت بالا محیط مناسبی برای رشد انگل هاست.

نظافت دوره ای سالن

تمیز کاری منظم بستر، چوب خواب و لانه تخمگذاری بسیار مهم است.

بررسی منظم بدن مرغ ها

به صورت منظم و زود به زود بدن مرغ ها را چک کنید تا مشکل خیلی زود تشخیص داده شود.

اشتباهات رایج مرغداران در مقابل شپش و کنه

درمان دیر هنگام

بعضی ها فقط وقتی متوجه می شوند که مرغ شدیدا ضعیف شده است.

ضدعفونی نکردن محیط

اگر فقط مرغ درمان شود، کنه ها دوباره بر می گردند.

استفاده بیش از حد از دارو

مصرف بی رویه مواد شیمیایی ممکن است به مرغ آسیب بزند، تخم را غیر قابل مصرف کند یا حتی باعث ایجاد مسمومیت شود.

جمع بندی نهایی

شپش و کنه یکی از مشکلات مهم مرغداری هستند که اگر به موقع کنترل نشوند می توانند باعث ضعف شدید، کاهش تخم گذاری و حتی مرگ مرغ ها شوند.

مهم ترین نکته این است که:

• محیط همیشه تمیز و خشک بماند

• مرغ جدید قرنطینه شود

• و گله بصورت منظم بررسی شود.

در بیشتر موارد تشخیص زودهنگام باعث می شود مشکل خیلی سریع تر و راحت تر کنترل شود.

وجود شپش و کنه معمولا باعث ضعف سیستم ایمنی مرغ ها می شود و زمینه را برای بیماری ها و مشکلات گوارشی فراهم می کند. اگر می خواهید با سایر بیماری ها علائم رایج در مرغداری خانگی بیشتر آشنا شوید پیشنهاد می کنیم مقالات «بیماری های رایج مرغ تخمگذار» و «اسهال در مرغ تخمگذار» را نیز مطالعه کنید.