چرا تخمگذاری مرغ در سرما کم می شود؟ علت کاهش تولید تخم مرغ در زمستان و راه های افزایش آن
چرا تخمگذاری مرغ در سرما کم می شود؟ علت کاهش تولید تخم مرغ در زمستان و راه های افزایش آن
چهارشنبه، ۶ آبان ۱۴۰۵
کاهش تخمگذاری مرغ در فصل سرما یکی از مشکلاتی است که بسیاری از مرغداران خانگی با شروع پاییز و زمستان با آن روبرو می شوند. ممکن است مرغی که در فصل های گرم تقریبا هرروز تخم می گذاشته، با کوتاه شدن روزها و سرد شدن هوا، فاصله بین تخمگذاری هایش بیشتر شود یا حتی برای مدتی تخمگذاری را متوقف کند.
اما نکته مهم این است که سرما تنها دلیل کاهش تخمگذاری نیست. در فصل سرد، چند عامل همزمان تغییر می کنند:
طول روز کوتاه می شود
مرغ انرژی بیشتری برای گرم نگه داشتن بدن مصرف می کند
شرایط سالن تغییر می کند
مصرف آب ممکن است کاهش پیدا کند
و در صورت نامناسب بودن تغذیه یا تهویه، استرس و بیماری نیز می تواند تولید تخم را بیشتر کاهش دهد.
بنابراین اگر میخواهید در زمستان تولید تخم مرغ گله تا حد ممکن حفظ شود، فقط گرم کردن سالن کافی نیست.
آیا سرما باعث کاهش تخمگذاری مرغ می شود؟
بله سرما می تواند یکی از عوامل کاهش تولید تخم مرغ باید، اما باید بین اثر مستقیم سرما و اثر شرایطی که همراه با فصل سرد ایجاد می شود تفاوت قائل شویم.
مرغ های بالغ و سالم نسبت به دمای پایین مقاومت قابل توجهی دارند و قرار گرفتن آن ها در هوای خنک لزوما به معنی توقف تخمگذاری نیست. مشکل زمانی بیشتر می شود که سرما شدید باشد یا مرغ ها همزمان با سرما در معرض باد مستقیم، رطوبت، بستر خیس، کمبود انرژی، کمبود آب یا استرس قرار بگیرند.
در واقع بدن مرغ در هوای سرد باید انرژی بیشتری برای حفظ دمای بدن مصرف کند. اگر انرژی و مواد مغذی کافی از طریق خوراک دریافت نشود، بخشی از منابع بدن به جای تولید تخم برای حفظ شرایط حیاتی و گرم نگه داشتن پرنده مصرف می شود.
بنابراین ممکن است مرغی که در تابستان مقدار مشخصی دان مصرف می کرد، در زمستان نیاز بیشتری به انرژی داشته باشد.
مهم ترین دلیل کاهش تخمگذاری مرغ در زمستان چیست؟
یکی از مهم ترین عوامل کاهش تخمگذاری در فصل سرد، کوتاه شدن طول روز و کاهش میزان نور دریافتی مرغ ها است.
مرغ تخمگذار برای تنظیم چرخه تولید مثل خود به طول مشخصی از روز و نور نیاز دارد. وقتی پاییز و زمستان می رسد، خورشید دیرتر طلوع می کند و زودتر غروب می کند.
این تغییر می تواند فعالیت دستگاه تولید مثل مرغ را تحت تاثیر قرار دهد و باعث کاهش تدریجی تخمگذاری شود.
نقش کوتاه شدن روز و نور در کاهش تخمگذاری مرغ
نور فقط برای دیدن و فعالیت مرغ ها نیست؛ نور بخشی از سیستم تنظیم تولید مثل مرغ است.
با کاهش طول روز، تحریک هورمونی مرتبط با تولید مثل نیز می تواند کاهش پیدا کند. به همین دلیل مرغ ها در شرایط طبیعی معمولا در فصل هایی که روزها کوتاه تر هستند، نسبت به فصل های پرنور سال تخم کمتری تولید می کنند.
این موضوع در مرغداری های صنعتی با برنامه نوردهی دقیق مدیریت می شود، اما در مرغداری خانگی می توان با مدیریت صحیح روشنایی از افت شدید تولید جلوگیری کرد.
البته افزایش نور به این معنی نیست که باید شبانه روز چراغ روشن باشد. نوردهی بیش از حد با برنامه نامنظم می تواند باعث استرس و اختلال در رفتار طبیعی مرغ ها شود.
آیا باید در زمستان برای مرغ ها لامپ روشن کنیم؟
برای حفظ تولید تخمگذاری، می توان با یک برنامه نوردهی منظم طول روز را در حد مناسب حفظ کرد
نکته مهم این است که نور مصنوعی باید منظم باشد. روشن و خاموش کردن نامنظم چراغ یا تغییر شدید ساعات روشنایی می تواند شرایط گله را به هم بزند.
همچنین بهتر است تغییر برنامه نور به صورت تدریجی انجام شود، نه اینکه ناگهان تعداد زیادی ساعت به روشنایی روزانه اضافه شود.
افزایش مصرف انرژی مرغ در هوای سرد چه تاثیری روی تخمگذاری دارد؟
مرغ برای حفظ دمای بدن خود در هوای سرد انرژی بیشتری مصرف می کند. به همین دلیل در فصل زمستان نیاز انرژی گله ممکن است افزایش پیدا کند.
به همین دلیل در زمستان کیفیت دان اهمیت بیشتری پیدا می کند.
مرغ تخمگذار برای تولید هر تخم به انرژی، پروتئین، کلسیم، فسفر، ویتامین ها، مواد معدنی و آب نیاز دارد.
اگر جیره مرغ از نظر انرژی یا پروتئین ضعیف باشد، ممکن است تولید تخم کاهش یابد.
اگر مرغ با خوراک های متفرقه، نان، ذرت یا باقی مانده غذا بیش از حد تغذیه شود، شاید بخش زیادی از خوراک مصرفی را دریافت کرده باشد اما جیره اصلی و متعادل را کمتر میخورد.
پس در زمستان باید دان کامل و متناسب با مرغ تخمگذار ، پایه اصلی تغذیه باشد و خوراک های جانبی جایگزین آن نشود.
آیا در زمستان باید مقدار دان مرغ را بیشتر کنیم؟
این موضوع به دمای محیط، نژاد، اندازه مرغ، سطح تولید و نوع جیره بستگی دارد و نمی توان برای همه گله ها یک مقدار ثابت تعیین کرد.
به جای تمرکز صرف بر افزایش مقدار غذا، بهتر است ابتدا بررسی کنید مرغ ها دان کامل و باکیفیت دریافت می کنند و آب کافی در اختیار دارند.
کم شدن آب خوردن مرغ در زمستان چگونه تخمگذاری را کاهش می دهد؟
یکی از نکاتی که گاهی در زمستان نادیده گرفته می شود، آب مصرفی مرغ است.
مرغ ممکن است در هوای سرد نسبت به تابستان کمتر به آبخوری مراجعه کند، اما این به معنی بی نیازی به آب نیست.
آب برای تمام عملکردهای بدن و همچنین تولید تخم ضروری است.
اگر آبخوری خیلی سرد باشد، یخ بزند، کثیف شود یا مرغ ها به هر دلیل دسترسی مناسبی به آب نداشته باشند، مصرف آب کاهش پیدا می کند و این مسئله می تواند روی تولید تخم اثر بگذارد.
سرمای شدید و استرس چگونه روی تولید تخم اثر می گذارد؟
مرغی که دائما در معرض سرما، باد یا شرایط نامناسب محیطی است، ممکن است دچار استرس شود.
استرس طولانی مدت می تواند تعادل طبیعی بدن را برهم بزند و درکنار عوامل دیگر باعث کاهش تولید تخم شود.
برای مثال تصور کنید مرغ ها در یک سالن نیمه باز قرار دارند و شب ها باد سرد مستقیما به آن ها می خورد. حتی اگر مقدار دار کافی باشد، شرایط محیطی مناسب نیست.
در چنین وضعیتی قبل از اینکه سراغ مکمل یا دارو برویم، باید محیط نگهداری اصلاح شود.
بیماری های فصل سرد و کاهش تخمگذاری مرغ
در فصل سرد ممکن است بعضی بیماری های تنفسی و بیماری ها در گله بیشتر دیده می شوند، به خصوص اگر تهویه نامناسب باشد و رطوبت و آمونیاک در سالن افزایش پیدا کند.
اگر کاهش تخمگذاری همراه با عطسه، خرحر، آبریزش بینی، ترشح چشم، بی حالی، اسهال، کم اشتهایی یا تلفات باشد، احتمال بیماری بالا می رود.
در چنین شرایطی باید سلامت کل گله بررسی شود و در صورت وجود علائم و یا افزایش تعداد پرندگان بیمار به دامپزشک مراجعه کنید.
تهویه نامناسب در زمستان چگونه باعث کاهش تخمگذاری می شود؟
برای گرم نگه داشتن سالن، بعضی مرغداران تمام درزها و منافذ را می بندند. این کار ممکن است در کوتاه مدت باعث حفظ گرما شود، اما اگر تهویه بیش از حد محدود شود، کیفیت هوا افت می کند.
مرغ ها و فضولات آن ها رطوبت و گاز تولید می کنند. تجمع آمونیاک و هوای نامناسب می تواند دستگاه تنفسی پرندگان را تحریک کند.
از طرف دیگر، باز گذاشتن کامل پنجره ها نیز باعث ورود باد سرد مستقیم می شود.
راه درست، ایجاد تهویه کنترل شده بدون کوران مستقیم است؛ یعنی هوای آلوده و مرطوب بتواند خارج شود، اما مرغ ها در معرض جریان شدید هوای سرد قرار نگیرند.
چگونه در زمستان تخمگذاری مرغ ها را حفظ کنیم؟
برای حفظ تولید تخم در فصل سرد باید مجموعه ای از شرایط را همزمان مدیریت کرد.
اولین قدم، ایجاد محیطی خشک و محافظت شده است. مرغ ها نباید در معرض باران، رطوبت زیاد و باد مستقیم قرار داشته باشند.
مرحله بعد، بررسی تغذیه است. دان اصلی باید کیفیت مناسبی داشته باشد و نیازهای مرغ تخمگذار را تامین کند.
آبخوری نیز باید مرتب کنترل شود تا آب همیشه در دسترس باشد.
نوردهی را تنظیم کنید تا مقدار نور لازم (معمولا ۱۴ تا ۱۶ ساعت نور) روز را به کمک نورمصنوعی دریافت کنند.
بستر را خشک نگهدارید. بستر خیس باعث افزایش رطوبت، شرایط نامناسب، بیماری، ایجاد کپک و قارچ و باکتری می شود.
مرغ ها را بیش از حد متراکم نکنید. تراکم زیاد باعث افزایش رطوبت، آلودگی بستر، استرس و فشار بین پرندگان می شود. و همچنین تراکم زیاد ممکن از باعث درگیری و نوک زدن مرغ ها به یکدیگر شود و استرس بالا رود.
جمع بندی نهایی
کاهش تخمگذاری در فصل سرد یک مشکل چند عاملی است و نمی توان همیشه آن را فقط به "سرد شدن" هوا نسبت داد.
کوتاه شدن روز و کاهش نور، افزایش نیاز به انرژی، تغییر مصرف آب و دان، استرس، رطوبت، تهویه نامناسب و بیماری های فصل سرد همگی می توانند در کاهش تولید نقش داشته باشند.
برای داشتن تولید بهتر در زمستان، محیط را خشک و بدون کوران مستقیم نگه دارید، آب تازه و دان کامل در اختیار پرنده ها بگذارید. و یک برنامه منظم نوردهی تنظیم کنید.
و اگر کاهش تخمگذاری همراه با علائم بیماری است حتما با مشورت دامپزشک سلامت گله و درمان بیماری را بررسی کنید.
برای تنظیم درست نوردهی سالن و جلوگیری از اشتباهات رایج نوردهی می توانید مقاله ی " برنامه نوردهی مناسب سالن مرغداری" را نیز مطالعه کنید.