جمعه، ۲۲ آبان ۱۴۰۵
نگهداری مرغ در فضای باز یکی از روش های رایج در پرورش خانگی است. مرغ ها معمولا دوست دارند در محوطه گردش کنند، زمین را بخراشند، به دنبال حشرات بگردند و از نور طبیعی استفاده کنند. اما با شروع فصل پاییز و زمستان، بسیاری از مرغداران با این سوال روبرو می شوند که آیا می توانند مرغ های خود را در روزهای بارانی و برفی نیز آزاد بگذارند یا لازم است آن ها را داخل سالن نگهداری کنند.
پاسخ این است که مرغ های بالغ و سالم معمولا می توانند در هوای خنک و حتی در بارش های سبک و کوتاه مدت بیرون بمانند، به شرط آنکه به پناهگاه خشک و بدون باد دسترسی داشته باشند. با این حال، ماندن طولانی مدت در باران شدید و برف سنگین، محیط گل آلود یا هوای بسیار سرد و همراه با باد می تواند برای آن ها مشکل ساز شود.
نکته مهم این است که همه مرغ ها شرایط یکسانی ندارند. سن، نژاد، وضعیت سلامت، کامل بودن پرها، شدت بارش، دمای هوا و امکانات محوطه تعییت می کند که بیرون ماندن برای مرغ مناسب است یا خیر. جوجه های کم سن، مرغ ها بیمار و پرندگانی که پرهایشان خیس شده است، به مراقبت بیشتری نیاز دارند.
در این مقاله بررسی می کنیم که مرغ ها در چه شرایطی می توانند در فضای باز بمانند، چه زمانی باید آن ها را به پناهگاه منتقل کرد، چگونه محوطه را برای فصل سرد آماده کنیم و در صورت خیس شدن یا سرد شدن مرغ چه اقداماتی انجام دهیم.

مرغ های بالغ و سالم در بسیاری از شرایط می توانند بارش سبک و کوتاه مدت را تحمل کنند. پرهای مرغ تا حدی از پوست و بدن آن محافظت می کنند و در باران های ملایم، اگر پرها سالم باشند و پرنده فرصت پناه گرفتن داشته باشد، معمولا مشکلی ایجاد نمی شود.
با این حال، توانایی تحمل باران به معنی مناسب بودن ماندن طولانی مدت در هوای مرطوب نیست. وقتی باران شدید یا مداوم باشد، ممکن است پرها خیس شوند و توانایی آن ها برای حفظ گرمای بدن کاهش پیدا کند. این موضوع به خصوص زمانی اهمیت دارد که هوا سرد باشد یا باد بوزد.
بسیاری از مرغ ها هنگام شدید شدن باران به زیر سقف، درخت، بوته یا پناهگاه می روند. با این حال نباید فرض کرد که همه مرغ ها همیشه به موقع پناه می گیرند. بعضی پرندگان ممکن است به دلیل عادت، ترس، رقابت در گله یا ناآشنایی با محیط همچنان در فضای نامناسب بمانند.
بنابراین بهتر است محوطه طوری طراحی شود که چند محل خشک و قابل دسترس برای پناه گرفتن وجود داشته باشد. اگر مرغ های ضعیف تر به دلیل حضور مرغ های غالب نتوانند به پناهگاه برسند، لازم است فضای بیشتری برای آن ها فراهم کنید.
مرغ های بالغ و سالم بعضی نژادها می توانند در هوای سرد و حتی برف برای مدت کوتاهی بیرون بروند. با این حال، میزان تحمل سرما در نژادهای مختلف متفاوت است و صرفا دیدن مرغی که روی برف راه می رود، به معنی مناسب بودن شرایط برای همه گله ها نیست.
بسیاری از مرغ ها از تماس مستقیم پا با برف سرد یا خیس خوششان نمی آید و ممکن است از حرکت در محوطه خودداری کنند. برخی دیگر روی برف راه می روند، اما اگر سطح زمین یخ زده باشد یا برف به پاها و پرهایش بچسبد، احتمال آسیب بیشتر می شود.
در روزهای برفی بهتر است بخشی از محوطه را با سقف یا پوششی مناسب از برف و باران محافظت کنید. این قسمت باید خشک، دارای سطح غیرلغزنده و به اندازه کافی بزرگ باشد تا مرغ ها بتوانند حرکت کنند و هم زمان از تماس طولانی مدت با برف و باد دور بمانند.
نه لزوما. اگر هوا نسبتا ملایم است، باد شدید وجود ندارد و محوطه خشک و ایمن در دسترس است، مرغ های بالغ سالم می توانند برای مدتی بیرون بروند. اما در شرایطی مانند کولاک، بارش سنگین، یخ زدگی سطح زمین یا سرمای شدید همراه با باد، بهتر است دسترسی به فضای باز را محدود کنید.
در چنین روزهایی، اگر محوطه بیرونی کاملاً پوشیده از برف و یخ است، اجبار مرغها به بیرون رفتن ضرورتی ندارد. فراهم کردن فضای داخلی مناسب با بستر خشک، تهویه کافی، آب آشامیدنی و فضای حرکت، انتخاب بهتری است.
خطر فقط به بارش برف یا باران مربوط نیست؛ ترکیب چند عامل می تواند شرایط را نامناسب کند. باران سبک در هوای نسبتا گرم با باران سرد همراه با باد تفاوت زیادی دارد.
همچنین برف خشک و سبک با برف سنگین و خیس یکسان نیست.
وقتی پرهای مرغ خیس می شوند، توانایی عایق کاری آن ها کاهش پیدا می کند. اگر همزمان دمای هوا پایین و باد شدید باشد، بدن پرنده گرمای بیشتری از دست می دهد. ماندن طولانی مدت در چنین شرایطی می تواند باعث سرد شدت بیش از حد بدن شود.
از طرف دیگر، زمین گلآلود و خیس مشکلات دیگری ایجاد میکند. آب جمعشده اطراف آبخوریها و محل رفتوآمد میتواند بستر را آلوده کند و تماس مداوم پا با گل و رطوبت نیز به سلامت پاها آسیب برساند.
در بارش طولانی، مرغ فرصت کمتری برای خشک ماندن دارد. حتی اگر بتواند در ابتدا باران را تحمل کند، ادامه حضور در محیط مرطوب و سرد می تواند شرایط را تغییر دهد. در این وضعیت، دسترسی به پناهگاه خشک اهمیت زیادی دارد.
برف عمیق می تواند حرکت مرغ را دشوار کند و یخ زدگی زمین خطر لغزش و آسیب دیدگی را افزایش می دهد. همچنین آبخوری ممکن است یخ بزند و دسترسی پرندگاه به آب کافی محدود شود.
باد سرد می تواند از طریق افزایش اتلاف گرما، شرایط را برای مرغ نامناسب تر کند. به همین دلیل، در روزهای بادی باید بیشتر از صرفا عدد دماسنج به وضعیت واقعی محیط توجه کرد.
اگر پرهای مرغ کاملا خیس شده اند و هوا نیز سرد است، بهتر است پرنده را به محیطی خشک و محافظت شده منتقل کنید.
پرنده را با وسایل داغ یا حرارت مستقیم شدید گرم نکنید؛ خشک شدن باید در محیطی امن و با دمای مناسب انجام شود.
بعضی نژادهای سنگین و پرپشت معمولا در هوای سرد عملکرد مناسبی دارند، اما این ویژگی به معنی مقاوم بودن آن ها در برابر باران شدید یا خیس ماندن طولانی نیست.
برای نمونه نژادهایی مانند برهما و کوچین به داشتن پرهای فراوان و جثه بزرگ شناخته می شوند. با این حال، پرپشتی به تنهایی تضمین نمیکند که پرنده در هر شرایطی از سرما و رطوبت در امان بماند. پرهای پا در برخی نژادها ممکن است در گل و برف خیس شوند و به مراقبت بیشتری نیاز داشته باشند.
و نژادهایی با تاج بزرگ و برجسته ممکن است در سرما شدید بیشتر در معرض سرمازدگی تاج و ریش قرار بگیرند. وضعیت هر پرنده، شرایط آبوهوایی منطقه و امکان دسترسی به پناهگاه خشک، از نام نژاد مهمتر است.
بعضی مرغ های بومی که طی نسل های مختلف با آب و هوای منطقه سازگار شده اند، ممکن است شرایط محیطی محلی را بهتر تحمل کنند. اما مرغ محلی نیز در برابر خیس شدت طولانی مدت، باد شدید، سرمای شدید یا بیماری آسیب پذیر است.
جوجه های کم سن نسبت به مرغ های بالغ حساس تر هستند.
سیستم تنظیم دمای بدن آن ها هنوز به اندازه پرنده بالغ کارآمد نیست و بدنشان در برابر تغییرات شدید دما آسیب پذیر است.
به همین دلیل جوجه های تازه متولد شده و جوجه هایی که هنوز پرهای کامل ندارند، نباید در معرض برف، باران سرد یا باد مستقیم قرار بگیرند. در این سن فراهم کردن محیط گرم، خشک و قابل کنترل اهمیت زیادی دارد.
زمان بیرون رفتن جوجه ها باید بر اساس سن، میزان کامل شدن پرها، شرایط هوا و امکان حفظ دمای بدن تعیین شود و بهتر است در هوای سرد بیرون نروند. نوسان دمایی و اختلاف دمایی نیز می تواند باعث ایجاد بیماری در جوجه ها شود.
جوجه ای که پرهایش کامل شده و در محیطی با دمای مناسب رشد کرده است، با جوجه ای که هنوز به منبع گرمایی وابسته است تفاوت دارد.
اگر مرغ ها در بخش زیادی از سال به فضای باز دسترسی دارند، آماده سازی محوطه اهمیت زیادی دارد.
هدف این نیست که تمام فضای بیرونی را مسقف کنید؛ بلکه باید محیطی فراهم شود که مرغ ها بتوانند در صورت بارندگی از نقاط خشک استفاده کنند.
بهتر است قسمتی از محوطه دارای سقف باشد و آب باران در آن جمع نشود. سقف باید به اندازه ای باشد که باد و باران را تا حد مناسبی مهار کند، اما مانع گردش هوای لازم نشود
زمین اطراف محل غذا خوری و آبخوری نیز باید زهکشی مناسبی داشته باشد. اگر آب باران دائما در یک نقطه جمع می شود، آن قسمت به تدریج گل آلود و آلوده خواهد شد. اطلاح شیب زمین، ایجاد مسیر خروج آب و جابجایی محل آبخوری می تواند به کاهش این مشکل کمک کند.
پناهگاه باید فضای کافی برای استفاده هم زمان چند مرغ داشته باشد و مسیر ورود به آن مسدود نشود. سقف ضد باران، بستر خشک و محافظت در برابر باد مستقیم، از ویژگی های اصلی این فضا هستند.
پناهگاه نباید کاملاً بدون تهویه باشد. بسته بودن کامل محیط ممکن است باعث تجمع رطوبت و آمونیاک شود؛ به ویژه اگر مرغها برای مدت طولانی در آن بمانند.
در بخش سرپوشیده می توان از بستر مناسب و خشک استفاده کرد. بستر باید مرتب بررسی شود و قسمت های خیس یا آلوده به موقع تعویض شوند.
اگر مرغ ها در روزهای بارانی به محوطه برمیگردند و پاهایشان گل آلود است، بهتر است محل ورود به سالن نیز قابل نظافت باشد تا گل و آب به تمام بستر منتقل نشود.
آب ایستاده اطراف پناهگاه، دانخوری و آبخوری باید برطرف شود. تجمع آب باعث گل آلود شدن زمین و افزایش آلودگی محیط می شود. همچنین دان نباید در معرض باران قرار بگیرد، زیرا خوراک خیس می تواند فاسد یا کپک زده شود.
اگر مرغ بالغ و سالم فقط کمی خیس شده و هوا خیلی سرد نیست، ممکن است با رفتن به محیط خشک و مرتب کردن پرهای خود به تدریج خشک شود. در این شرایط معمولا لازم نیست اقدام پیچیده ای انجام دهید؛ کافی است امکان دسترسی به پناهگاه خشک را فراهم کنید.
اما اگر مرغ کاملا خیس شده، هوا سرد است یا پرنده بی حال به نظر می رسد، بهتر است آن را به محلی خشک، بدون باد مستقیم و با دمای مناسب منتقل کنید. از قرار دادن مرغ خیس در برابر بخاری، شعله یا سشوار با حرارت زیاد خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث سوختگی یا استرس بیشتر شود.
پس از خشک کردن، وضعیت پرنده را بررسی کنید. اگر همچنان بی حال است یا نمی تواند به درستی بایستد، باید از دامپزشک کمک بگیرید.
پف کردن پرها به تنهایی تشخیص قطعی سرمازدگی نیست، زیرا مرغ ها در شرایط عادی نیز گاهی پرهای خود را پف می کنند. با این حال، اگر پف کردن مداوم همراه با لرزش، بی حالی، جمع شدن طولانی مدت، کاهش واکنش به محیط یا ضعف باشد، باید شرایط پرنده را جدی بررسی کرد.
در چنین شرایطی مرغ را از باد و رطوبت دور کنید و محیط خشک و مناسبی برایش فراهم کنید. اگر علائم شدید است یا بهبود پیدا نمیکند،برای درمان با دامپزشک مشورت کنید.
صرف بیرون بودن در زمستان الزاما باعث بیماری نمی شود. خطر زمانی بیشتر می شود که مرغ ها در معرض شرایط نامناسب محیطی قرار بگیرند یا هم زمان با عوامل بیماری زا مواجه شوند.
سرما، رطوبت و باد مستقیم می توانند فشار محیطی را افزایش دهند؛ اما خرخر، عطسه، آبریزش بینی یا بی حالی را نباید به طور خودکار به سرما نسبت داد. این نشانه ها ممکن است با بیماری های تنفسی یا مشکلات دیگر ارتباط داشته باشند.
رها کردن مرغ در باران شدید و برای مدت طولانی
بستن کامل سالن و راه های تهویه برای جلوگیری از سرما
بی توجهی به گل و آب جمع شده
بیرون بردن جوجه های کم سن در هوای نامناسب
مرغ های بالغ و سالم معمولاً می توانند در هوای خنک، باران سبک و گاهی برف سبک برای مدتی بیرون بمانند؛ به شرط آنکه امکان پناه گرفتن در محیط خشک و محافظت شده را داشته باشند. اما در باران شدید، سرمای زیاد همراه با باد، برف سنگین، یخ زدگی یا زمانی که پرهای مرغ کاملاً خیس شدهاند، بهتر است حضور آنها در فضای باز محدود شود.
برای جوجه های کم سن، مرغ های بیمار و پرندگانی که هنوز پرهای کامل ندارند، احتیاط بیشتری لازم است. این پرندگان نباید در معرض باران سرد، برف یا باد مستقیم قرار بگیرند.
با آماده کردن یک محوطه دارای زهکشی مناسب، پناهگاه سرپوشیده، بستر خشک، آب سالم و تهویه مناسب میتوانید شرایط نگهداری مرغها را در روزهای سرد و بارانی بهبود دهید و خطر مشکلات ناشی از رطوبت و سرمای شدید را کاهش دهید.
نگهداری از جوجه ها در سرما با نگهداری از مرغ ها در سرما کمی فرق دارد. برای اینکه بصورت کامل تمام نکات مربوطه به جوجه ها را بدانید پیشنهاد می کنیم مقاله ی "نگهداری از جوجه ها در فصل سرد و سرما" را نیز بخواند.