برنامه کامل واکسیناسیون مرغ تخم گذار در مرغداری خانگی (از جوجه تا بالغ)

واکسیناسیون یکی از مهم ترین کارهایی است که اگر درست انجام نشود، حتی بهترین تغذیه و مدیریت هم نمی تواند از تلفات و افت تخم گذاری جلوگیری کند.

در مرغداری های خانگی، بخاطر تماس با پرندگان آزاد، کبوتر، گنجشک و آلودگی محیط، خطر بیماری ها حتی بیشتر از سالن های صنعتی است.

در این راهنما یاد می گیرید:

• چه واکسن هایی ضروری اند

• کی باید تزریق شوند

• چطور بدون دامپزشک درست انجام دهیم

چرا واکسیناسیون برای مرغ تخم گذار حیاتی است؟

واکسیناسیون یعنی وارد کردن شکل ضعیف یا کشته شده ی عامل بیماری به بدن مرغ تا سیستم ایمنی را تحریک کند و بدن در مقابل بیماری واقعی اماده باشد.

مرغ تخم گذار باید ماه ها سالم بماند تا تخم تولید کند. اگر درگیر بیماری های ویروسی شود یا می میرد یا تخم گذاری اش به شدت افت می کند یا متوقف می شود. که باعث ضرر زیادی به گله و مرغدار می شود.

بیماری های مانند نیوکاسل، برونشیت، گامبورو و آبله درمان ندارند و فقط با واکسن قابل پیشگیری اند.

مهم ترین بیماری هایی که با واکسن کنترل می شوند

خطر بزرگ مرغداری های خانگی

در مرغداری خانگی:

• پرنده ها در فضای باز هستند

• کفش انسان، پرندگان وحشی، موش و گربه بیماری وارد می کنند

• تهویه طبیعی است اما ویروس هم با هوا می آید

پس واکسیناسیون در مرغداری خانگی حتی مهم تر از صنعتی است.

انواع واکسن های طیور

واکسن زنده (Live Vaccine)

این واکسن حاوی ویروس یا باکتری ضعیف شده است.

ویژگی ها:

• سریع ایمنی می دهد

• قابل مصرف در آب، اسپری یا قطره

• حساس به گرما

• در صورت خطا باعث بیماری می شود.

واکسن کشته یا غیرفعال (Killed / Inactivated)

این نوع واکسن حاوی ویروس مرده است.

ویژگی ها:

• بسیار ایمن

• ایمنی طولانی مدت

• مخصوص مرغ تخم گذار

• فقط تزریقی

روش های تزریق واکسن

قطره چشمی:

برای واکسن های نیوکاسل و برونشیت استفاده می شود. برای جوجه ها راحتتر است.

آشامیدنی:

پرکاربردترین روش در گله های بزرگ

تزریق عضلانی:

برای واکسن های روغنی

اسپری:

برای جوجه های یک روزه

مایع کوبی:

برای واکسن آبله استفاده می شود.

واکسن آبله - چرا خیلی مهم است؟

آبله باعث:

• زخم روی تاج و صورت

• کاهش اشتها

• عفونت داخلی

• افت شدید تخم گذاری

در مرغداری خانگی که تماس با پرندگان آزاد زیاد است، واکسن آبله ضروری است.

این واکسن بصورت مایع کوبی در بال پرنده انجام می شود.

آیا مرغ تخم گذار بالغ هم باید واکسن بزند؟

بله

و هر 3 ماه باید نیوکاسل و برونشیت تکرار شوند تا سطح ایمنی بدن بالا رود.

سالی یکبار واکسن آبله تکرار شود مخصوصا در فصل بهار تا تابستان

برنامه واکسیناسیون پیشنهادی برای جوجه تا مرغ تخمگذار

برنامه ای که در این بخش معرفی می شود، بر اساس تجربه عملی در مرغداری خانگی خودم و مشورت با دامپزشک محلی استان گیلان تنظیم شده است.

این برنامه برای پرورش خانگی و نیمه خانگی مرغ تخمگذار طراحی شده و با برنامه های صنعتی و مرغداری های بزرگ متفاوت است.

به دلیل تفاوت شرایط آب و هوایی، تراکم پرنده ها، میزان رطوبت و نوع بیماری های رایج در هر منطقه، همیشه توصیه می شود قبل از اجرای دقیق برنامه واکسیناسیون، با دامپزشک منطقه خود مشورت کنید.

مرحله 1: واکسیناسیون جوجه ها ( روز 1 تا 10 )

در هفته اول زندگی، سیستم ایمنی جوجه ها بسیار ضعیف استت و بیشترین خطر ابتلا به بیماری های ویروسی وجود دارد.

در این بازه زمانی معمولا از: واکسن نیوکاسل به روش چشمی ( معمولا واکسن هایی مانند لاسوتا یا مشابه آن) استفاده می شود.

این واکسن به صورت چکاندن قطره در چشم و بینی یا دهان داده می شود و نقش مهمی در محافظت اولیه جوجه در برابر بیماری نیوکاسل دارد.

مرحله 2: تکرار نیوکاسل در یک ماهگی

در حدود 4 هفتگی (30روزگی) واکسن نیوکاسل باید دوباره تکرار شود.

در این سن بدن جوجه شروع به ساخت ایمنی پایدار می کند و این تکرار باعث می شود مقاومت مرغ در برابر بیماری نیوکاسل بسیار بالاتر برود.

این مرحله در مرغداری های خانگی بسیار حیاتی است، چون بیشتر تلفات موارد ویروسی از همین سن به بعد اتفاق می افتد.

مرحله 3: واکسن آبله از 2 تا 3 ماهگی

در سن 2 تا 3 ماهگی، زمان مناسب برای واکسن آبله است. و به صورت مایع کوبی در بال پرنده انجام می شود.

این واکسن معمولا سالی یکبار در فصل بهار تکرار می شود. بهترین زمان استفاده از این واکسن اوایل فصل بهار است زیرا اوج ابتلا به این بیمار از فصل بهار تا تابستان است.

مرحله 4: واکسن وبا تزریقی

واکسن وبا به صورت تزریق زیر جلدی یا عضلانی انجام می شود و برای جلوگیری از تلفات نگهانی بسیار مهم است.

این واکسن معمولا برای مرغ های در حال رشد یا بالغ استفاده می شود و در برنامه خانگی، طبق نظر دامپزشک منطقه تزریق می شود.

برنامه فصلی پاییز و زمستان ( از مهر ماه)

در مناطق شمالی کشور، از ابتدای پاییز بیماری های ویروسی به شدت افزایش پیدا می کند.

در این دوره معمولا از واکسن دوگانه نیوکاسل + آنفولانزا استفاده می شود.

روش مصرف:

• برای جوجه ها به صورت چشمی

• برای نیمچه و بالغ به صورت تزریقی

این واکسن معمولا هر 3 ماه یکبار تکرار می شود.

واکسن مارک (در صورت نیاز)

واکسن مارک بیشتر برای گله های متراکم یا پرنده های قفسی استفاده می شود. در پرورش خانگی آزاد، معمولا خطر مارک کمتر است، اما در برخی مناطق ممکن است لازم باشد.

در صورت مشاهده علائم فلج، لنگش یا ضعف شدید در جوجه ها، حتما باید با دامپزشک منطقه درباره نیاز به این واکسن مشورت شود.

نکته بسیار مهم:

این برنامه یک الگوی تجربی موفق در شرایط آب و هوایی و بیماری های رایج استان گیلان است، اما به دلیل تفاوت شرایط در استان های مختلف، همیشه توصیه می شود نسخه نهایی واکسیناسیون را با دامپزشک منطقه خود تطبیق دهید.

رطوبت، دما، نوع نگهداری و تراکم گله تاثیر مستقیمی روی نوع و زمان واکسن دارد.

نکات بسیار مهم هنگام واکسیناسیون

آب واکسن

• آب بدون کلر

• آب جوشیده سرد شده بهتر است

زمان

• واکسن های خوراکی صبح زود که پرنده تشنه است بگذارید.

• واکسن های تزریقی در زمان تاریکی هوا که استرس پرنده کمتر باشد بهتر است.

• واکسن زنده باید طی زمان مشخصی استفاده شود (مثلا 2 ساعت). حتما از دامپزشک سوال شود

قبل و بعد از واکسن

• جابه جایی نداشته باشید که استرس بیشتر نشود

• یک روز قبل و یک روز بعد ویتامین سی بدهید

• استراحت گله بعد از واکسن

اشتباهات مرگبار در واکسیناسیون

• استفاده از آب کلر دار

• نگهداری واکسن خارج از یخچال

• واکسیناسیون مرغ بیمار

• دوز اشتباه

• مخلوط کردن واکسن ها

انجام این کارها باعث تلفات و بیمار شدن مرغ و جوجه ها می شود.