چرا مرغ کم تحرک و پف کرده می شود؟ بررسی کامل علت ها و راهکارهای درمان

کم تحرکی و پف کردن پرها یکی از مهم ترین نشانه های بیماری در مرغ است. وقتی مرغی بی حال گوشه ای می ایستد، گردنش را جمع می کند و پرهایش را پف می دهد، در واقع بدنش در حال مقابله با یک مشکل داخلی است. این حالت را هرگز نباید ساده گرفت، چون معمولا اولین علامت یک بیماری جدی است.

در این مقاله به صورت کامل و مرحله به مرحله بررسی می کنیم علت این وضع چیست، چطور تشخیص بدهیم مشکل از کجاست، چه زمانی خطرناک است و دقیقا چه کاری باید انجام دهیم.

چرا مرغ پرهایش را پف می کند؟

پف کردن پرها یک واکنش طبیعی بدن برای حفظ گرما و مقابله با ضعف است. وقتی مرغ احساس سرما، درد یا بیماری می کند، پرهایش را باز می کند تا گرمای بدن حفظ شود. اما اگر این حالت طولانی شود، نشانه مشکل داخلی است.

در حالت طبیعی، مرغ فعال است، غذا می خورد و بین بقیه حرکت می کند. اما وقتی پف کرده و گوشه گیر می شود، یعنی انرژی بدنش کاهش یافته یا دچار التهاب ، عفونت یا ضعف شده است.

نکته مهم: اگر پف کردگی بیش از 3-4 ساعت ادامه داشته باشد و همراه با بی حالی باشد، باید بررسی شود.

علت های اصلی کم تحرکی و پف کردن مرغ

1. سرما و شوک دمایی

تغییر ناگهانی دما (مثلا شب های سرد، باد شدید و باران) باعث می شود مرغ برای حفظ گرما پف کند. این حالت در جوجه ها بسیار شایع تر است.

اگر سالن یا قفس عایق نباشد، مخصوصا در پاییز و زمستان، مرغ ها به سرعت دچار ضعف می شوند. رطوبت بالا هم شرایط را بدتر می کند.

اشتباه رایج:

خیلی ها فکر می کنند چون روز هوا گرم بوده، شب هم مشکلی ندارد. اما این افت ناگهانی دما باعث ایجاد بیماری می شود.

2. مشکلات گوارشی (شایع ترین علت)

اسهال، عفونت روده، خوراک فاسد یا تغییر ناگهانی جیره غذایی باعث بی حالی می شود. وقتی دستگاه گوارش دچار مشکل شود، مرغ انرژی ندارد و گوشه گیر می شود.

علائم همراه:

• مدفوع آبکی یا سبز

• بوی بد فضولات

• کاهش اشتها

• کاهش تخم گذاری

3. انگل های داخلی و خارجی

انگل های روده ای و داخل بدن یا انگل های خارجی مثل شپش و کنه و حشرات باعث ضعف شدید در مرغ می شوند.

مرغی که انگل دارد معمولا:

• وزن کم می کند

• رنگ تاج کم رنگ می شود

• بی حال و پف کرده است.

• در آلودگی شدید مرغ فقط می نشیند و حرکت نمی کند.

اشتباه رایج:

برخی فقط مانی انگل زدایی می کنند که علائم بیماری را مشاهده کنند، درحالیکه باید برنامه استفاده دوره ای برای انگل داخلی و خارجی داشته باشید. برای انگل داخلی می توانید از ضدانگل داخلی (به صورت قرص یا محلول) و برای انگل های خارجی و حشرات از محلول اگزولت یا پودر و اسپری های ضدشپش و کنه استفاده کنید.

4. بیماری های عفونی (خطرناک ترین حالت)

برخی بیماری ها مانند نیوکاسل، آنفولانزا، عفونت های باکتریایی یا کوکسیدیوز با بی حالی و پف شروع می شوند.

علائم هشداردهنده:

• خس خس یا تنفس سخت

• ترشحات بینی

• اسهال خونی

• افت شدید تخم گذاری

• لرزش گردن یا فلجی

در این حالت باید سریعا به دامپزشک مراجعه کنید.

اگر چند مرغ همزمان پف کردند احتمال بیماری واگیر دار وجود دارد.

5. گیر کردن تخم (در مرغ تخم گذار)

گاهی مرغ تخم گذار به دلیل گیر کردن تخم بی حال و پف کرده می شود. در این حالت:

• دم را پایین نگه می دارد

• زور می زند

• راه رفتنش کند می شود

• معمولا ناحیه شکمی سفت است و وقتی با دست لمس کنید متوجه سفت بودن و گیر کردن چیزی را احساس می کنید.

این وضعیت نیاز به رسیدگی فوری دارد.

6.کمبود ویتامین ها و ضعف بدنی

کمبود ویتامین های A,D,E و گروه B باعث کاهش انرژی می شود.در مرغ های خانگی که جیره متنوع ندارند این مشکل بیشتر دیده می شود.

نشانه ها:

• تاج بی رنگ

• کاهش اشتها

• افت تخم گذاری

• ضعف عمومی

چطور تشخیص بدهیم مشکل دقیقا کجاست؟

برای تشخیص، این مراحل را انجام دهید:

• فضولات را بررسی کنید (بو ، رنگ، آبکی بودن)

• تنفس را گوش کنید

• تاج و ریش را نگاه کنید

• شکم را لمس کنید ( سفتی یا تورم)

• وضعیت بقیه مرغ ها را بررسی کنید.

مثال:

اگر فقط یک مرغ بی حال است و بقیه سالم هستند، احتمال مشکل فردی مثل ضعف یا گیر کردن تخم است. اگر چند مرغ همزمان بی حال شدند یا در فاصله زمانی کوتاه مرغ ها پشت هم بی حال و مریض شدند احتمال بیماری واگیر است.

چه زمانی وضعیت اورژانسی است؟

در این موارد فوری اقدام کنید:

• عدم خوردن آب

• اسهال خونی

• تنفس با دهان باز

• فلجی یا افتادن روی زمین

• مرگ ناگهانی یک مرغ دیگر در گله

در این شرایط تاخیر ممکن است باعث تلفات بیشتر شود.

اقدامات اولیه ای که باید انجام دهید:

• مرغ مریض را از گله جدا کنید (قرنطینه)

• محیط را خشک و گرم نگه دارید

• آب تازه و محلول تقویتی دهید

• خوراک سبک و تازه در اختیار بگذارید

• سالن را ضدعفونی کنید

اشتباه بزرگ:

دادن خودسرانه چند آنتی بیوتیک مختلف بدون تشخیص می تواند باعث بدتر شدن شرایط شود.

پیشگیری از کم تحرکی و پف شدن مرغ

• تهویه مناسب بدون کوران هوا

• جلوگیری از رطوبت بالا

• دان با کیفیت و تازه

• برنامه واکسیناسیون منظم

• انگل زدایی دوره ای

• تامین ویتامین مخصوصا در زمان استرس (تغییر فصل، تولک، گرمای شدید)

مرغ سالم همیشه فعال، سرحال و کنجکاو است. هر گونه تغییر رفتاری باید جدی گرفته شود.

جمع بندی

کم تحرکی و پف کردن مرغ یک نشانه است، نه یک بیماری مستقل. این علامت می تواند از سرما ساده تا بیماری های خطرناک شامل شود. مهم ترین نکته این است که رفتار طبیعی مرغ خود را بشناسید؛ چون سریع ترین تشخیص زمانی اتفاق می افتد که تفاوت رفتار را زود متوجه شوید.

اگر سریع اقدام کنید، در بیشتر موارد می توان مرغ را نجات داد اما تاخیر حتی در حد 1-2 روز می تواند منجر به تلفات شود.

شناخت بیماری های رایج در مرغ ها و نحوه پیشگیری و درمان آن ها یکی از مهمترین مسائلی است که هر مرغداری باید بداند تا از تلفات و ضررهای گله پیشگیری کند. اگر می خواهید اطلاعات جامع و کاملی در این مورد مطالعه کنید پیشنهاد می کنم مقاله دیگر ما با عنوان «بیماری های رایج مرغ تخم گذار و روش های پیشگیری» را بخوانید.